این چکلیست برای راهاندازی یک کارگاه طلا یا نقرهسازی طراحی شده که تمرکز آن صرفاً بر تولید کارهای دستساز (Handmade) است. ساختار این لیست بهگونهای تنظیم شده که با حداقل فضا (۸ تا ۲۰ متر)، بدون نیاز به نیروی انسانی اضافه و با کمترین پیچیدگی اجرایی، امکان شروع کار بهصورت حرفهای و اصولی فراهم باشد.
نسخه حاضر، یک چکلیست خلاصهشده، تخصصی و منسجم است که با در نظر گرفتن نکات مهمی مانند انتخاب سبک کاری، ایمنی و دقت در تولید تدوین شده است.
برای راهاندازی یک کارگاه طلا یا نقرهسازی، رعایت سه محور اصلی ضروری است.
محور اول: طراحی صحیح محیط کارگاه
محیط کارگاه باید بر اساس مسیر تولید طراحی شود؛ بهگونهای که مراحل نورد، لحیمکاری و پرداخت در یک جریان منظم و بدون تداخل قرار گیرند. نور دقیق، تهویه موضعی، میزکار استاندارد و فضای امن برای نگهداری فلزات، پایههای اصلی این بخش هستند.
محور دوم: انتخاب ابزارهای حرفهای
قلب یک کارگاه دستساز، چرخ نورد است. یکنواختی فشار، کیفیت غلتکها و توان تحمل ورق و مفتول، مستقیماً بر فرمدهی، میزان مصرف طلا و کیفیت اتصالات تأثیر میگذارد. همچنین انتخاب سبک کاری — مانند مینیمال، فرمدهی هندسی، سیمکشی، طرحهای پهن یا کارهای سنگخور — باید متناسب با مهارت، حوصله، نگاه هنری و حتی توان فیزیکی فرد انجام شود. انتخاب سبک نامناسب، در بلندمدت موجب فرسودگی و کاهش کیفیت کار خواهد شد.
محور سوم: ایمنی و نظم
کار با حرارت، نورد، ابزارهای برقی و لحیمکاری نیازمند رعایت اصول ایمنی، تهویه مناسب، استفاده از دستکش استاندارد، حفظ فاصله ایمن از شعله و ثبت دقیق وزنهاست. ثبت وزن اولیه و نهایی، جمعآوری تراشهها و کنترل پرتی، علاوه بر صرفهجویی اقتصادی، دقت تولید را نیز افزایش میدهد.
✅ چکلیست کارگاه طلاسازی و نقرهسازی (فقط دستساز)
۱) فضای کارگاه (حداقلی اما استاندارد)
- متراژ مناسب: ۸ تا ۲۰ متر
- نور سفید قوی بههمراه چراغ رومیزی مخصوص کار دقیق
- تهویه ساده (پنجره + هود کوچک)
- میزکار مخصوص طلاسازی (چوبی با لبه بلند)
- یک میز کوچک برای پرداخت و ابزارهای برقی
- قفسه یا کشو برای نگهداری ابزارهای ریز
- فرش ضدلغزش یا سینی جمعکننده تراشهها (برای جلوگیری از هدررفت طلا)
۲) ابزارهای اصلی مورد نیاز کارگاه دستساز طلا و نقرهسازی
(تمام ابزارهای زیر ضروری هستند و بدون آنها کارگاه عملیاتی نخواهد بود)
ابزارهای دستی:
- سوهانهای کامل (صاف، گرد، نیمگرد، تخت، نرم و زبر)
- انواع انبر: دمگرد، دمصاف، دمکج
- چکشها: صاف، توخالی، پلانیش
- گیره کوچک و بزرگ
- سندان کوچک رومیزی
- ارهمویی بههمراه تیغهای متنوع
- پنس، قابگیر، گونیا و کولیس دیجیتال
- سنبادههای ۴۰۰ تا ۲۰۰۰
- قالبهای ساده دستساز
ابزارهای برقی سبک:
- موتور آویز بههمراه متهها و فرزها
- دستگاه پولیش کوچک (تکسنگ)
- هود کوچک رومیزی
- بخارشوی کوچک (اختیاری)
۳) تجهیزات حرارتی
- چراغ گازی یا الکلی
- بوته کوچک
- انبر ذوب
- سیم لحیم، جوش طلا و فلکس
- کپسول گاز کوچک یا بوتان
- فرچههای مقاوم در برابر حرارت
این تجهیزات برای انجام مراحل لحیمکاری، فرمدهی و اتصال قطعات مورد نیاز هستند.
۴) مواد اولیه
- ورق و مفتول طلا (عیار ۱۸ یا ۱۴، متناسب با نوع کار)
- جوش طلا
- خمیر پولیش
- الکل
- چسب حرارتی
- سیم نقره و مس برای تمرین
۵) ابزارهای کنترل وزن و دقت
- ترازوی دیجیتال دقیق با دقت ۰.۰۰۱
- دفتر ثبت وزن روزانه
- ظرف مخصوص جمعآوری تراشهها
- کیسه کوچک برای نگهداری گرد و خاکهای ارزشمند
۶) ایمنی و امنیت
- کپسول CO₂ کوچک
- دستکش نسوز
- تهویه مناسب هنگام کار با لحیم
- گاوصندوق کوچک برای نگهداری طلا و ابزارهای ارزشمند
مطالعه نکات ایمنی مرتبط با استفاده از چرخ نورد و راهنمای خرید چرخ نورد مناسب، نقش مهمی در افزایش کیفیت و کاهش خطاهای تولید دارد.
۷) مراحل قانونی مورد نیاز برای کارگاه طلاسازی یا نقرهسازی
در صورت فعالیت خانگی، این مراحل اختیاری است؛ اما برای کارگاههای رسمی، انجام آنها ضروری خواهد بود:
- تشکیل پرونده مالیاتی
- دریافت کد اقتصادی
- بیمه مسئولیت کار
- ثبتنام در اتحادیه (در صورت فعالیت رسمی)
۸) فعالیتهای روزانه کارگاه طلاسازی یا نقرهسازی
- روشن کردن هود و نور کار
- آمادهسازی ابزارهای مورد نیاز روز
- ثبت وزن اولیه طلا
- انجام مراحل ساخت، سوهانکاری و پرداخت
- ثبت وزن نهایی
- جمعآوری تراشهها
- تمیزکاری میزکار و ابزارها
- قفل صندوق و خروج از کارگاه
۹) برنامهریزی تولید در کارگاه طلاسازی یا نقرهسازی
- انتخاب ۳ مدل پایه (حلقه، گردنبند، دستبند)
- طراحی و کدگذاری طرحها
- زمانبندی مراحل ساخت، لحیم و پرداخت
- تولید روزانه ۲ تا ۴ کار دستساز متناسب با پیچیدگی
🎯 ۱۰) عوامل مهمتر از ابزار در کارگاه طلا و نقرهسازی
- نظم کاری و ثبت دقیق وزنها
- داشتن ۱۰ مدل اصلی ثابت
- تمرکز بر یک سبک مشخص (مینیمال، هندسی، ظریف یا پهن)
- عکسبرداری منظم از مراحل کار
- جمعآوری مداوم تراشهها و گردها
جمعبندی:
اجرای این چکلیست امکان راهاندازی یک کارگاه کوچک اما کاملاً حرفهای، منظم و قابل توسعه را فراهم میکند.